Wat doet 'ie daar eigenlijk?

Het onderwerp waar ik mee aan het werk ben heeft inmiddels zelfs al de Nederlandse media bereikt, zie http://noorderlicht.vpro.nl/noorderlog/bericht/33953852/ . Maar ik denk dat het wel leuk is dat ik zelf ook nog even uitleg wat ik doe, en waarom.

onderzoeksgroep.
Ik zit hier in Lund in een onderzoeksgroep met mensen die onderzoek doen aan allerlei zaken die te maken hebben met zicht in verschillende diersoorten. Zie ook http://www.lu.se/o.o.i.s/7192 Er zijn bijvoorbeeld mensen die onderzoek doen naar de mechanismen die dieren gebruiken om in het donker te zien. Verder is er een grote groep bezig om te kijken naar de vorm, opbouw en evolutie van lenzen. Een glazen lens zal bijvoorbeeld nooit wit licht exact op één punt focussen, maar in plaats daarvan wordt het licht net als in een prisma uit elkaar getrokken en onstaat er een focuscirkel in plaats van een punt. Er zijn dieren die hier hun lenzen waarschijnlijk voor gecorrigeerd hebben.

Als laatste is er een grote groep mensen die aan kwallen werken, waaronder ik. De soort waaraan we het meest werken is Tripedalia cystophora, dit is een soort uit het Caribisch gebied en ze is verwant aan de bijzonder giftige Australische zeewespen.

Waarom?
Ik krijg vaak verbaasde reacties als ik de woorden "kwal" en "ogen" in één zin gebruik. In deze reactie ligt eigenlijk één van de redenen waarom we onderzoek doen naar deze kwallen. Het is gewoon een erg sexy en tot de verbeelding sprekend onderwerp.

Meer technisch gezien zijn we om twee andere redenen geïnteresseerd in deze dieren. Ten eerste zijn kwallen erg primitieve dieren. Ze hebben niets wat op een hoofd lijkt waarin je hersenen zou kunnen vinden, en veel van de cellen hebben dubbele functies, terwijl veel van onze cellen duidelijk gespecialiseerd zijn. Door deze relatieve simpliciteit denken we dat we in staat zijn om in dit ene beestje volledig uit te pluizen hoe het visuele informatie verwerkt en hoe het uiteindelijk tot een bepaald gedrag leidt. De inzichten die hieruit voortkomen kunnen een interessante inspiratiebron zijn om computervisie of kunstmatige intelligentie verder te ontwikkelen.

En voor degene die dit allemaal te technisch vinden maakt de primitiviteit van het diertje het ook uitermate geschikt om uitspraken te doen over hoe het oog zich in de vroege evolutie heeft ontwikkeld.



Hoe?
Op dit moment ben ik praktisch gezien vooral bezig om beter bekend te raken met m'n kwalletjes. Ik heb hier een erg goede electronenmicroscoop tot m'n beschikking en daar ben ik de laatste weken steeds vaker achter te vinden. In de electronenmicroscoop die ik gebruik kan ik plakjes weefsel tienduizenden keren vergroten en daarmee probeer ik nu vooral te bekijken hoe de cellen in het netvlies georganiseerd zijn.

De anatomische kennis die ik nu op doe is in de toekomst handig voor mijn vervolgexperiment. Ik gan namelijk met een extreem dunnen naald proberen te meten wat de electrische activiteit van een enkele cel is nadat we er licht op schijnen. We kunen dan bijvoorbeeld kijken wat de reactie is op verschillende kleuren en (ritmische) patronen licht.

Om dat allemaal voor elkaar te kunnen krijgen moet er nog een lab opgezet worden en daar ben ik nu mee bezig. Ik heb een 'verlanglijstje' gemaakt en ik ben nu een hoek in één van de labs aan het leegruimen om mijn opstelling neer te zetten. Het is wel een beetje een &#%*^@ zooitje in het lab. Ik vond er gisteren nog een agenda uit 1987....... En verder liggen er naast lenzen en electronica ook wetsuits en andere duikspullen.

Impressie
Hieronder zie je een voorbeel van Tripedalia cystophora. Trouwens de familie waartoe ze behoren heet in het Nederlands "Dooskwallen". Dit komt doordat het beestje enigzins een doosvorm heeft, met op de vier onderste hoekpunten z'n rhopalia. Rhopalium is de naam voor de knuppelvormige uitsteeksels waar z'n ogen op zitten. 6 per rhopalium, dus 24 in totaal!

Close up van de rhopalium (links) en de twee fotootjes rechts laten de pupilverwijding zien

We kweken ze in de kelder, in de ronde tank en de tank rechts ervan

De electronenmicroscoop. Leuk 'speelgoed'!

De plakjes die je bekijkt onder de electronenmicroscoop moeten erg dun zijn, daarom heb je scherpe messen nodig. En na diamantmessen zijn deze glasmessen het scherpst.